Ανέβασμα ενός έργου του Valere Novarina. Ενός από τους πλέον σημαντικούς δραματουργούς του Ευρωπαικού θεάτρου. “Ιδρυτή-Ευρέτη” του “Θεάτρου της Ακοής”, ενός θεάτρου που κυριαρχεί ο “Λόγος”. Ούτε ο Ηθοποιός, ούτε ο Συγγραφέας, ούτε ο Σκηνοθέτης. Όλοι οι προαναφερθέντες έχουν επιτέλους Ελευτερωθεί!

Στο Θεατρικό ιδίωμα του Novarina oι εικόνες έρχονται επί σκηνής από έναν άλλο κόσμο κι όχι για να περιγράψουν το κείμενο. Το κείμενο δεν περιγράφεται, ούτε εξηγήται. Το κείμενο παράγεται σαν απόηχος μιας πολύ βαθιάς σκέψης που εκείνη την στιγμή, ακόμη κι αν εμφανίζεται, έχει άγνωστους σκοπούς . Η ύπαρξη πολλών επιπέδων σκέψης και αίσθησης κάνει τον άνθρωπο φευγαλέο, άπιαστο, σαν την άμμο, σαν μια ακτίδα ήλιου που μπαίνει από τα θυρόφυλλα. Ο Άνθρωπος δεν είναι οι ιδέες του, παραμένει τρομακτικά ελεύθερος από τις ευκολίες της διάνοιας. Αυτή η ελευθερία φέρνει αμηχανία, προκαλεί ένα αίσθημα αφόρητα αδιευκρίνιστο, μετέωρο και δύσκολο. Η ασάφεια που προκαλεί μοιάζει τόσο αφηρημένη ώστε κυνδινεύει να γίνει απάνθρωπη. Όλο αυτό όμως ισορροπεί (μεταξύ άλλων) χάρη σε μια συνεχή αστειότητα και αδιάπτωτη χαρά της ύπαρξης. Χαρά της ύπαρξης των λέξεων πρώτα απ’όλα αλλά και των λοιπών..
Όπως το κείμενο αναπτύσσεται όγκοι κρυστάλλινοι διαδέχονται σωρούς από λάσπη και γιορτές των λέξεων (και του νου) σηκώνονται απρόοπτα! Αποσπάσματα που κάνουν τον κόσμο διάφανο με τη σαφήνεια και την ευστοχία τους εμφανίζονται αλλά δε διεκδικούν καμία ηγεμονία.
Στις δύο τελευταίες σελλίδες του “discours aux animaux” το κειμενο έχει δυο σελιδες μονο με ονοματα πουλιών! Για “κάποιους” αυτό τα λέει όλα.

Το ανέβασμα που βλέπουμε εδώ δεν αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα. Δεν αποδίδει τον τρόπο του Β.Νοβαρινά αν και παρουσιάζει μια κάποια συνέπεια μ’αυτό. Ξετινάζει και την έννοια του ηθοποιού και του συγγραφέα ή του σκηνοθέτη ενώ διαχέει και την έννοια του “σκηνικού”.
Μια μαριονέττα με το πρόσωπο του Συγγραφέα (ο Β.Νοβαρινά “αυτοπροσώπως”) στέκεται ενώ 3 τηλεκατευθηνόμενα ηχεία-αυτοκινητάκια διαχέουν την πηγή του λόγου διαλύοντας την σχέση με το ένα υποκείμενο που μιλά, με την πηγή του λόγου. Βλέπουμε τον συγγραφέα σα μαριονέτα που ακούει τις λέξεις της. Αν δε καταλαβαίνει κανείς Γαλλικά το πράγμα είναι κατά πάσα πιθανότητα ανυπόφορο. Το βάζουμε όμως μια που στο ιστολόγιο αυτό ψάχνουμε τα όρια και τις συναντήσεις της τεχνολογίας με την ζωή. “Η Ηλεκτρονική Μαριονέτα” είναι ένα τολμηρό παράδειγμα σχέσης του κειμένου με την εικόνα και την δράση. Η ενότητα τους συντελείται στον πυρήνα του έργου κι όχι σε κάποια καθησυχαστική μίμηση κάποιου πραγματικού.

O Zaven Paré (καλλιτέχνης που πειραματίζεται με τα νέα μέσα) υπογράφει όλη την σύλληψη. Ο Συγγραφέας είναι μια μαριονέττα, ένα παιχνίδι στα χέρια του, ένα παιχνίδι στα χέρια πολλών άλλων, ένα παιχνίδι στα νύχια των λέξεων. Με τον ίδιο τρόπο που στην εκκλησιαστική ζωγραφική της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όπου σπανίως υπογράφεται το “έργο”. Η ενδεχόμενη υπογραφή έχει σχεδόν πάντα την μορφή “δια χειρώς..” και μετά ακολουθεί το όνομα, Μανουήλ π.χ.  Αυτό ανοίγει το πεδίο ανάγνωσης του ποιός κάνει τι; και επιβάλλει ξανά το ερώτημα “ποιός είμαι εγώ;”
Όμως, επειδή κάθε ερώτηση είναι και μια θέση, στην ουσία από κάτω υπάρχει η δήλωση: “Εγώ δεν είμαι ακριβώς Εγώ”.

Το αίνιγμα της ομιλίας παραμένει.

(κάποια περισσότερα καθώς και κάποιοι σύνδεσμοι ακολουθούν πιο κάτω)


Ο Novarina κάνει ένα θέατρο ενάντια στην “βιομηχανία της επεξήγησης”, αυτάρεσκα αμφιβάλλει δημοσίως αν καταλαβαίνει τι κάνει. Εντούτοις μπορεί και τα λέει αυτά γιατί ο λόγος του ξεχειλίζει από μια πηγή αναντίρρητη, αδιαμφισβήτητη.

Μιλώντας για τον απο-προς-Ανατολή-σμένο Δυτικό κόσμο στο υπέδαφος της σκέψης του υπάρχουν ανοίγματα στο νόημα πέρα από το νόημα και μια λυσσαλέα υπογράμμιση της πυρκαγιάς του Λόγου, του σώματος, της σκέψης του είναι.
Τα κείμενα του είναι  συχνότατα σοφά και ευφυή αλλά και αστεία ή ακόμα χωρατατζήδικα, μέχρι γελοιότητας. Το μόνο σίγουρο, όμως, είναι πως το κείμενο δε χωρά στον εαυτό του. Καίγεται πάνω στην εκφορά του και μαζί του οι άνθρωποι, ερμηνευτές και ακροατές. Το κείμενο είναι τόσο πυκνό που μοιάζει με τοίχο ή με κάτι, τέλος πάντων, τελείως υλικό. Η σκέψη του Novarina επείγεται να αποκαλύψει την σωματική της διάσταση ακόμα κι αν αυτό την κάνει να σπάσει. Κι έτσι το κείμενο μπορεί να είναι ένας σπασμός, ένα βογκητό ή μια λέξη που κανείς δεν καταλαβαίνει. Αυτή η ακατανοησία είναι θεμιτή και πολύτιμη, δε πειράζει, δεν είναι κάτι καινούριο. Τίποτα σ’αυτό τον κόσμο δεν είναι κατανοητό. Η περιγραφές των μηχανισμών (η ψυχολογικές ευκολίες που βλέπουμε παντού π.χ. ή ακόμα οι μαθηματικοί τύποι..) δεν είναι εξηγήσεις αλλά μεταφράσεις από μια γλώσσα σε μιαν άλλη.

Οι λέξεις πρέπει να είναι λέξεις, να μη χωρούν τελείως πουθενά αλλού.

Αν μια φράση χωρούσε σε μιαν άλλη γλώσσα, στο νόημα της, δε θα είχε λόγο να υπάρχει.

Κάπου στα όρια της γλώσσας το προφανές αφανίζεται και τα λόγια μας δίνουν κάτι άλλο πρώτο, απλό και γεμάτο.
Τα όρια αυτά θέλει να καλεί στην επιφάνεια ο V.Novarina.

Οι λέξεις δεν είναι νόημα αν και δεν υπάρχουν χωρίς νόημα. Όπως ο άνθρωπος δεν είναι το σώμα του αλλά χωρίς αυτό δε θα μπορούσε να υπάρξει. Έτσι λοιπόν οι λέξεις είναι λέξεις, τελεία. Δε χωρούν στις ιδέες και στα νοήματα. Όπως το νόημα δε χωρά στις λέξεις και τα λόγια.. Είναι μια αίσθηση που όταν την βιώνει κανείς είναι απλή αλλ’όταν την εξηγεί σπάζει λίγο τα μούτρα του. Είναι δύσκολο να αφήσεις τα κενά ανοικτά, να περπατάς με μια πελώρια τρύπα στο κούτελο..

Ανέβασμα έργου μαζί με σχόλια από τον ίδιο(έχει ενδιαφέρον αν έχετε χρόνο ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνετε την Γαλλικήν, κάτι διαφαίνεται)
παράδειγμα ανάγνωσης-ερμηνείας από τον ίδιο

το site του Zaven Paré εδώ
μία συνέντευξη του Ζ.Paré που βοηθά κάπως..(;) εδώ

Advertisements